Yatay işleme sistemlerinin seri imalat için çok uygun tezgahlar olduğunu kaydeden DMG Mori Seiki Türkiye Mori Seiki Ürün Müdürü Raşit İçyer, “Bir bağlamada parçanın pek çok yerini işleyebiliyoruz. Aynı anda fikstür, aparat kullanarak birden çok parça bağlayabiliyoruz. Yatay işlemenin avantajlarından biri de iş mili yatayda durduğu için talaş atımı aşağıya doğru olur. Böylece kesici takım ömrü ve parça hassasiyeti yatay işlemede biraz daha fazladır” dedi.
Sektörün çok yakından takip ettiği gibi talaşlı imalat tezgahları konusunda dünyanın iki büyük devi konumundaki DMG ve Mori Seiki geçen yıl önemli bir birlikteliğe imza attı. Biz de yatay işleme kapak konusunu işlediğimiz yılın bu ilk sayısında DMG Mori Seiki Türkiye Mori Seiki Ürün Müdürü Raşit İçyer ve DMG Mori Seiki Türkiye COO’su Masayuki Nomura’ya bu beraberliğin kullanıcı tarafına yansımalarını, yatay işleme pazarı hakkındaki düşüncelerini ve ürünlerinin öne çıkan yanlarını sorduk.

Saygıdeğer Raşit bey ve Nomura bey, öncelikle DMG – Mori Seiki birleşmesinin taraflara ve sektöre faydalı olmasını dileriz. Bu konuda şu anda ne gibi açıklamalar yapabilirsiniz.

Raşit İçyer: Bilindiği gibi 2008 Haziran ayına kadar Mori Seiki Tezmaksan tarafından temsil edilmekteydi. Global krizin de etkisi ve şirketlerin ürün portföyleri dikkate alınınca avantajlı bir durum doğacağı düşüncesi ile DMG ve Mori Seiki birbirlerinden %5 oranında hisse alış verişi yaparak partner olma yoluna gittiler. Türkiye’de Mori Seiki ekibi Fatih Girit bey’in liderliğindeki DMG ekibine katıldı. Bunun nedeni DMG Türkiye’nin hem servis hem de satış olarak daha güçlü olmasıdır.  Bazı ülkelerde tersi olmuştur. Şimdi artık doğrudan satış yapıyoruz. Sekiz adet bölge müdürlüğümüz var. İstanbul’da üç adet, Ankara, İzmir, Konya, Bursa şehirlerinde ofislerimiz bulunuyor. Genel müdürümüz Fatih Girit bey’dir. Türkiye’de 850 adet DMG, 750 adet Mori Seiki makinası kullanılmakta. Servis ekibimiz şu anda 25 kişi. Ancak 30 kişinin üzerine çıkartacağız.

“2 MİLYON EURO’YA KADAR OLAN MAKİNA ALIMLARINI FİNANSE EDEBİLİYORUZ”

Birleşmeden müşteriler hızlı servis almaktan başka ne gibi yararlar sağlayacaklar.

Raşit İçyer: Bu sektör krizden bir hayli etkilendi. Müşterilerimize yararlı olabilmek amacıyla DMG ve Mori Seiki birlikte bir finans şirketi kurdular. Bu şirket 2 milyon euro’ya kadar olan makina alımlarını finanse edebilecek. Büyük projelerde beş yıla kadar Japonya faiz oranları ile kredi vermeyi amaçlıyoruz. Bizim finansman olanaklarımız müşterilerin piyasadan bulabileceklerinden daha iyi. Birleşme ile böyle büyük bir olanak doğdu. Amacımız büyük anahtar teslim projeler yapmak. Bu sırada gerekiyorsa kredi de sunmak.

Fuarlar satışların artmasına yardımcı oldu mu, özellikle EMO fuarı.

Raşit İçyer: EMO fuarı çok verimli geçti. EMO’da 250’ye yakın makina 154 milyon euro ciro ile satıldı. Bu azımsanamayacak kadar büyük bir orandır, özellikle böylesi kuvvetli bir kriz dönemi için.
 
DMG ürünleri ile Mori Seiki ürünleri arasında bir çakışma oluyor mu.

Raşit İçyer: Bazı ürünlerde oluyor. Kararımızı müşterilerin özelliklerini dikkate alarak veriyoruz. Bazı ürünlerde, örneğin tornada Mori Seiki’yi tercih ediyoruz, çünkü Mori Seiki’nin ciddi bir teknoloji üstünlüğü bulunuyor. Yatay işlemede zaten sadece Mori Seiki veriyoruz. Yatay işleme sistemleri seri imalat için çok uygun. Bir bağlamada parçanın pek çok yerini işleyebiliyoruz. Aynı anda fikstür, aparat kullanarak birden çok parça bağlayabiliyoruz. Zaten çift tabla var.

Pazarı nerede görüyorsunuz.

Raşit İçyer: Yatay işleme makinaları pazarı eskiden otomotiv sektöründe çok büyüktü. Şimdilerde savunma endüstrisi de ilgi göstermeye başladı. Dik işleme ile kıyasladığımızda iki kat fark olduğunu söyleyebiliriz. Bazı durumlarda bir yatay işleme makinası ile dört dik işleme makinasının yaptığı işi yapmak olanaklı olabiliyor. Bu da en başta ilk yatırım maliyetlerinin çok farklı olması anlamına geliyor. Kaldı ki operatör sayısı da makina sayısı kadar olacağı için işletme giderleri de yüksek olacak. Bazı ülkelerde, başta Japonya olmak üzere ciddi bir yer darlığı da var. Dört makinanın kaplayacağı yer nerde bir makina için gerekecek alan nerede. Ayrıca elektrik, bakım vb. gibi giderler de olacak elbette. Japonya deyince Mori Seiki’nin nasıl üretim yaptığını da anlatmak isterim. Normalde üretim montaj bandı üzerinde yapılır. Mori Seiki’de ise bir adam durur parçalar adamın yanına gelir bir adam bir makinayı monte eder. Bu bir üretim hücresidir.

Mori Seiki makinalarının üstün yanları neler.

Raşit İçyer: Mori Seiki ürünlerinin diğer makinalara göre konstrüksiyon ve yapılabilirlik açılarından farklılıkları var. Gerçek bir mühendislik firması olan Mori Seiki Japonya’nın en büyük takım tezgah üreticisidir. Mori Seiki tezgahlarında doğrudan tork kontrolü var, arada redüktör kullanmıyoruz. Bu nedenle verimimiz daha yüksek olmakta. Tezgahlarımız özel bir malzeme ile döküm gövdeye sahiptir ve tek parçadan yapılan bu gövde sayesinde yüksek hassasiyet sağlanmaktadır…
Mühendislik oranı çok yüksek makinalar üretmekteyiz. Normal makinalarda eksenler üzerinde tek bir vidalı mil bulunur. Tek mil bulunması sehime veya burkulmaya dolayısıyla düşük hassasiyete sebep olur. İki mil olunca kuvvet aktarımı her zaman ağırlık merkezinden yapılır. En büyük özelliği budur ki, böylece titreşim az, takım ömrü uzun olur ve tolerans kaybı engellenir. Mori Seiki’nin gövdesinin çift vidalı millidir ve bu üretimi kendisi yapar. Şirketin genel müdürü de Doktor Mühendis olması tekniğe verilen önem nedeniyledir. Avrupalı firmalar genellikle finansa önem vermekteler. Biz ise mühendislik firması olma hedefindeyiz. Bizim makinalarımızda doğrudan tork özelliği bulunmaktadır, buna ‘direct drive’ diyoruz. Arada redüktör bulunmaması nedeniyle hassasiyet de yükselmektedir. Tüm tezgahlar standart olarak çift tablalıdır. Her eksende limit sviçler var. Bu sayede programlama hataları nedeniyle makina zararları oluşmaz.

Masayuki Nomura: Mori Seiki bir izleme sistemi de sunmaktadır. İzleme sistemi tezgahların çalışma zamanlarının Internet üzerinden izlenmesine olanak sağlar. Bunun dışında üç boyutlu CAD dosyalarının görülmesi de olanaklıdır. Mori Seiki makinalar üzerinde Esprit yazılımı da gelebiliyor. Esprit sayesinde üç boyutlu simülasyon yapılabiliyor. Bu sayede programlamada herhangi bir sorun varsa öngörme imkanı doğuyor. Böylelikle program düzeltilebiliyor. Program artık Türkçe ve USB bulunduğu için programlar taşınabiliyor. Eskiden hem RS 232 hem de PCMCIA kartlarının yavaşlığı ve kapasite yetersizliği gibi sıkıntılar vardı, şimdi yok.

Bakım yapılabilirliği açısından Mori Seiki  makinaları ne durumda.

Raşit İçyer: Yağlama sistemi ve soğutma sistemi makinanın arkasındadır. Erişim ve bakım çok kolaydır. Tezgahların bakım konusundaki en büyük sıkıntıları iş millerinin değişimidir. Bizde kartuşlu bir sistem var. Ana gövde ile hiç ilgilenmeden kartuş çıkartılıp takılarak değiştirme yapılır. İki üç saat içerisinde yeni bir iş mili takılabilmektedir. Merkezi yağlama sistemimizde sıvı değil gres yağı kullanıyoruz. Sıvı yağ aşağıdaki tablada soğutma yağı ile karıştığı için yeniden kullanılabilirliği ortadan kaldırır. Üç-dört kiloluk gres bir buçuk yıl süreyle yeterli olmakta. Programlama sırasında da yağlatabilirsiniz, tezgah kendini de yağlayabilir. Bakım yapma konusunda tezgah çeşitli alarmlar da verebiliyor.

Yazılım olarak ne kullanıyorsunuz.

Raşit İçyer:  Makinalarımızın ara yüzlerini kendimiz hazırlıyoruz ancak arka planda bazen Fanuc, bazen de Mitsubishi oluyor. Müşteri veya biz hangisini söylersek o oluyor.

Maliyet tahminleri yapma konusunda bir yazılımınız var mı.

Raşit İçyer: Elbette. Ancak istenirse veriyoruz. Simülasyon yazılımı ile bağlantılı çalışıyor. Simülasyon yazılımı çalıştırılınca işleme süresi ortaya çıkıyor. Maliyet de sisteme önceden girilmiş bilgiler ve süre ile ilişkili olduğu için maliyet kestirimi yapılabiliyor. Diyalog sistemimiz var. Knowledge base’e sahip olan bu sistem sorduğu sorulara aldığı yanıtlarla akıl yürüterek sonuca varıyor. Kesme koşullarına ilişkin önerilerde bulunuyor. Bu bir karar destek sistemi anlamına geliyor.

Yatay işleme makinalarının tercih sebepleri neler Raşit bey.

Raşit İçyer: Öncelikle yüksek hızları. Yatay işlemenin avantajlarından biri de iş mili yatayda durduğu için talaş atımı aşağıya doğrudur. Dikey işlemede talaş parça üzerinde kalabilir. Bu nedenle kesici takım ömrü ve parça hassasiyeti yatay işlemede biraz daha fazladır.

Esnek imalat sistemleriniz ne durumda.

Raşit İçyer: Malzeme yönetim sistemindeki altılı veya sekizli tablalar üzerine işlenecek parçalar yükleniyor. Parçaların programları da makinalara yükleniyor. Bir konveyör sistemi tablayı alıp tezgaha götürüyor. Tezgah operatörsüz çalışıyor. Parçanın işlemesi bitince de konveyör, tabla ile beraber alıp işlenen parçaları bitmiş ürünler rafına taşıyor.

Şimdilerde yeni moda alımlardan biri de Internet üzerinde açık eksiltme ile satın alım yapmak. Siz de böyle bir uygulama yaşadınız mı.

Raşit İçyer: TOFAŞ böyle bir alım yaptı. Ekrandan görüyorsunuz makina adı yazmıyor zaman sayacı var. Bir teklif veriliyor sonra ihale kapanıyor.

Türkiye’nin kendine özgü yanları nelerdir makina alımında.

Raşit İçyer: Bizde bir boy büyük makina olsun isteği baskındır çoğu zaman. Bu konuda çok istekle karşılaşıyoruz. Kompakt makinalardan çok büyük, gösterişli makinalar rağbet görüyor. Diğer tarafların her ülkede benzer olduğu düşüncesindeyim.

Sayın Nomura Türkiye pazarını nasıl değerlendiriyorsunuz.

Masayuki Nomura: Bundan 10 yıl önce Türkiye’de otomotiv sektörü adeta bir patlama yaşamaktaydı. O dönemde biz çok iyi satışlar yaptık. Ancak ekonomik kriz otomotiv sektörünü gerçekten kötü etkiledi. Mori Seiki otomotivin dışında bir de medikal sektöründe tercih edilmektedir. Ancak Türkiye’de medikal sektörü üretim yapmamaktadır. Bir diğer hedef sektörümüz biraz önce Raşit beyin belirttiği gibi savunma endüstrisidir. Bu sektördeki gelişmeler bizim pazarımızı büyütecektir. Ancak savunma sektörüne satış yapabilmemiz Japonya’daki otoritelerden izin almamızı zorunlu kılmaktadır. Bu tür satışların bürokrasisi de zor ve uzun bir süreçtir. Bu konuda ABD’nin çok sıkı bir kontrolü bulunuyor. Örneğin Mitutoya’nın bir koordinat ölçme tezgahı İran’a satılmış olduğu için tutuklandı. Mori Seiki tezgahları sivil havacılık sektörü için de çok uygundur. Maalesef Türkiye’de sivil havacılık da henüz gelişmeye başlamamıştır. Ancak Türkiye büyük bir ülke. Mori Seiki Türkiye’ye büyük değer vermektedir.