Çok sayıda ve farklı ebatlarda parçaların üretim sahasında farklı yollar izlediği karmaşık sac şekillendirme alanında gerçekleşen üretim bilgilerini ERP sistemine zamanında alabilmek ve izleyebilmek, ERP projesinin en önemli başarı kriterlerinden biridir. ERP öncesi işleyişlerde, üretimi yapan operatörler veya birim amirleri, kendilerine verilen vardiya iş listesi belgesini vardiya sonunda elle doldurur ve yönetime teslim ederler. Üretim formlarının kullanımının en büyük dezavantajı, planlama ve üst yönetimin, ortada bir yanlışlık varsa, gerçekleşen üretim bilgilerini gecikmeli olarak görmeleridir. Bu nedenle, gerçekleşen üretim bilgileri, vardiya sonu beklenmeden, üretim sahasından ERP sistemine direkt olarak alınabilmelidir.
Vardiya sonlarında elle belgeleri doldurmanın dışında, üretim sahasında gerçekleşen üretim bilgilerini ERP sistemine direkt aktarabilmenin iki yolu bulunmaktadır. Birincisi, otomasyon sistemleri ile, üretim cihazlarından bilgilerin ERP sistemine otomatik aktarımı, ikincisi ise dokunmatik cihazlar üzerinden, operatörlerin, üretim bilgilerini, ERP sistemine kolayca girebilmelerini sağlamaktır.

Otomasyon sistemleri, kullanılan cihazların ve makinaların, kontrol sistemleri veya PLC’ler aracılığı ile üretim kontrol, takip ve yönetim katmanı ile entegrasyona girebilecek yetenekte olmalarını gerektirir. Belirgin ürünlerin seri bir şekilde, sürekli veya kesikli üretim tarzları otomasyona uygun üretim şekilleridir.

Sipariş bazlı üretimde ise, her yeni sipariş ayrı bir proje olduğundan ve herhangi bir ürün seri olarak üretilmediğinden, bu sektörün üretim aşamalarında, diğer sektörlere göre daha fazla karmaşık süreçler meydana gelir. Kullanılan makinaların yetenekleri, üretilen parçanın özelliklerine göre değişkenlikler gösterir ve elle müdahale gerektiren üretim operasyonları, operatör, usta veya ustabaşı tecrübesine ihtiyaç duyar. Laser ve punch gibi kesim makinaları, otomasyona uygun makinalar olmakla beraber, kesim sonrası parçalar çok farklı üretim rotaları izleyebilmekte ve büküm, çapak alma, kaynak, kumlama, boya, montaj ve paketleme gibi ustalık gerektiren operasyonlardan geçebilmektedir. Bu operasyonlarda makinaların kullanımının yanında, operatör ağırlıklı süreçler izlenebilmektedir. Bu nedenle, sipariş bazlı sac işleme alanında üretimden veri toplama ihtiyacına otomasyon sistemleri cevap verememektedir.

Mevcut dokunmatik cihazlar ile ilgili araştırma yapılmış, zorlu üretim süreçlerine cevap verecek ve uzun yıllar kullanıma dayanacak, uyarlamaya açık uygun bir çözüm bulunamamıştır. Bu nedenlerle, Polisac ERP projesinde, operatörlerin, dokunmatik cihazlar üzerinden gerçekleşen üretim bilgilerini ERP sistemine kolayca girebilecekleri bir veri toplama altyapısı tasarlanmıştır.

TASARIM

İhtiyaç netleştikten sonra, Polisac yönetimi, dokunmatik veri toplama cihazının tasarım çalışmasını başlatmış ve tasarımcı ekiplerin ortaya koyduğu örnekler arasından fabrika ortamına ve kullanım koşullarına en uygun olan tasarımı seçmiştir. Görünüm ve kullanım ergonomisinin yanında, sağlam ve uzun yıllar boyunca dayanıklı ve güvenilir bir cihaz üretebilmek için tasarımda revizyonlar yapılmıştır. Yetenekli Polisac bilgi işlem ekibi, özellikleri açısından aslında normal bir masaüstü bilgisayardan farkı olmayan sistemin donanım bileşenlerini yüksek kalite çizgisinde belirlemiş ve temin edip montajını yapmıştır.

Cihazın kablosuz ağ üzerinden faaliyet göstermesi sağlanmış, kalibrasyonu hassas bir dokunmatik ekran seçilmiş, elektrik kesintilerinde çalışmaya devam edebilecek şekilde bataryalarla ve ısınmaya karşın yüksek performanslı fanlarla desteklenmiştir.

ERGONOMİ

Cihazın fiziksel ergonomisinin yanında, operatörlerin, dokunmatik cihazlar üzerinden, Enterprise Model ERP çözümü ile, eldivenli parmaklarıyla kolaylıkla çalışabilmeleri için büyük font ve yazılar ile geniş kaydırma çubukları ve tuşlardan oluşan, görünümü sade ve öğrenimi çok kolay bir ekran tasarımı ortaya konmuştur.

OPERATÖR ETKİLEŞİMİ VE GÜVENLİK CİHAZI

Dokunmatik cihazın; kendisini kullanan operatörün kim olduğunu anlaması, üretim sahasında takip edilen yüzlerce iş emrinin iş istasyonlarına göre süzülebilmesi ve operatörün başlatmak veya tamamlamak istediği iş emrini kolaylıkla bulabilmesi açısından önem taşıyordu. Bu amaçla; ilk etapta operatörlere, kendi isim ve kodlarını taşıyan, Aladdin firmasının eToken güvenlik cihazları verildi ve sistem devreye alındı. Operatör, iş emrinde yer alan bir işe başlayacağı zaman, güvenlik cihazını dokunmatik cihaza takıp, iş emrini seçtikten sonra “Başladım” tuşuna basıyor ve güvenlik cihazını çıkarıp normal fiili üretime başlıyor. Kısmi üretim esnasında, güvenlik cihazını taktığında, kendisinin başlattığı iş emri otomatik karşısına geliyor ve ürettiği adetleri ekrandaki tuş panelinden girip onaylıyor. Tamamını ürettiğinde de sistem iş emrini “Tamamlandı” aşamasına otomatik çekiyor. Böylece Enterprise Model ERP sisteminin planlama ekibi, hangi iş emrinin hangi aşamada olduğunu, esnek ve güçlü konsollardan kolaylıkla takip edebiliyor ve raporlayabiliyor.

PERSONEL KARTI

Zaman içinde, eToken cihazlarının ve USB girişlerinin zedelendiği gözlenmiş ve daha sağlam bir çözüm arayışına girilmiştir. Sonunda, her personelde bulunan personel devam kontrol kartlarının kullanılmasına karar verilmiştir. Dokunmatik cihazlara personel kartlarının okuyucuları monte edilmiş ve personel kartlarının numaraları, Enterprise Model kullanıcı tanımlarına ilave edilmiştir. Dokunmatik veri toplama cihazları, şu an, aynı anda, hem personel kartlarıyla, hem de eToken cihazlarıyla çalışabilmektedir.

AUTODESK VIEWER

Ürün ağaçları, çizim ve tasarım programından Enterprise Model ERP sistemine aktarılırken, sistem, üretilecek parçaların, görüntüleyici program tarafından açılabilen çizimlerini, ürün ağacına otomatik bağlamakta ve bu çizimleri, yayınlanan üretim emirleri ve alt iş emirlerine taşımaktadır. Bu sayede, operatör dokunmatik cihaz önünde, personel kartını takıp, başlatacağı iş emrini seçtikten sonra, ilgili parçanın üç boyutlu çizimini, dokunmatik cihazın ekranında görebilir ve üretim hatalarını önleyebilmek amacıyla, görüntüleyici programın yeteneklerini kullanarak, parçanın her yönünden görünüşünü inceleyebilir. Bu açıdan, veri toplama cihazları, sadece üretim adet ve miktarlarının girilebildiği cihazlar olarak görülmemeli, üretim süreçlerinde yaşanabilen yanlışlıkların da önlenmesine yardımcı kritik araçlar olarak değerlendirilmelidir.
 
İLK PARÇA ONAYI

Üretim süreçlerini, kalite kontrol süreçlerinden bağımsız düşünemeyiz. İlgili üretimi başlatan operatör, ilk parçayı ürettikten sonra, ikinci parçaya geçmeden önce, kalite kontrol ekibinin ilk parça onayını almak zorunda ise, bu onay adımı, tasarlanan veri toplama sisteminin içinde doğru bir şekilde yer almalı ve ilk parça onayı verilmemiş parçanın üretim adetlerinin girişine izin verilmemelidir.

GERÇEKLEŞEN ÜRETİM SÜRELERİ

Operatörler iş emirlerini başlatıp tamamladıkça, ilgili parçaların gerçekleşen üretim süreleri otomatikman birikmektedir. Böylece, ürün ağaçlarında girilmiş olan planlanan üretim süreleri ile gerçekleşen süreler karşılaştırılabilir ve ilgili üretim birimlerinin, operatörlerin, operasyon, proje ve vardiya bazında üretim performansları izlenebilir hale gelmektedir. İşletmenin çok boyutlu üretim verimlilik analizleri için önemli bir altyapı oluşmaya başlamaktadır.

SEKTÖREL FAYDA

Çok sayıda başarı hikayesinin doğmasına zemin hazırlayan zorlu Polisac ERP projesinde, dokunmatik cihazlar ile veri toplama sistemi de bir yılı aşkın bir süredir kullanımdadır. Bu süre içinde, hem donanım tarafında, hem de Enterprise Model ERP sisteminin dokunmatik arayüzleri ve işleyişleri tarafında meydana gelen zorluklar, alınan geri beslemelerle giderilmiş ve çözümün bütünü problemsiz, sağlam ve kolay kullanım yönünde evrimleşmiştir. Sonuçta, ortaya birçok işletmemizin kullanabileceği, zorlu koşullarda kullanılmakta olan, denenmiş ve hazır bir çözüm çıkmıştır. En üst kalite seviyesinde olmasına rağmen, cihazın donanımsal maliyeti piyasa ortalamalarının altındadır. Polisac yönetimi, örnek bir davranışla, Model Business Solutions ekibine, bu dokunmatik cihazları, Polisac dışındaki diğer ERP uygulamalarında kullanabilme ve müşterilerine önerebilme esnekliğini tanımıştır. Seri üretim yapmayan Polisac ile yazılım sektörümüzün Ar-Ge odaklı çalışan Model Business Solutions ekibi, birlikte örnek bir başarı hikayesi daha yaratmış ve ERP uyarlamalarında, dokunmatik cihazlarla veri toplama alanında, işletmelerimizin önemli bir ihtiyacına dönük, üretim sektörlerimize iddialı bir çözüm kazandırmıştır.

ST. Otomasyon Dergisi / Ekim 2009