Staubli Türkiye Robotik Uygulama Mühendisi Sibel Musaoğlu: Analiz ve fizibiliteler üzerinde yatırım öncesi ne kadar iyi çalışma yapılırsa, bu tür sistemlerin kurulumunda sıkça yapılan hatalar ve sürprizlerin sistem entegrasyon ve kurulum aşamasında o kadar önüne geçilmiş olunur.

Endüstrilerin gelişmesine ve üretim hacminin artmasına olanak sağlayan otomasyona her alanda ihtiyaç vardır. Otomasyon denilince de hiç şüphesiz akla robotlu sistemler gelmektedir. Bu sistemler, üretim hacminin artmasının yanı sıra ürün kalitesini arttırmakta, üretim maliyetlerini azaltmakta, çalışma şartlarını geliştirmekte (meslek hastalıklarının sayısında azalma, çalışan personel kalitesinde artma), enerji, zaman ve insan gücünde tasarruf sağlamaktadır. Dolayısıyla, bu sistemler her geçen gün büyüyen gıda sektöründe de yerini almıştır.

ROBOTLARIN GIDA SEKTÖRÜNE SUNDUĞU AVANTAJLAR

Gıda sektöründe yapılan aşağıda aşamaları gösterilen örnek bir uygulamayı ele alarak işlem sürecinin hangi aşamalarında robot kullanılabileceğini inceleyerek bize sağladığı avantajlardan bahsedebiliriz. Konserve yemek uygulamasının aşamaları;

Bu uygulamada birçok aşamada (ön hazırlık aşaması [soyma, kesme vb.], karıştırma, tutma – yerleştirme, paketleme, paletleme gibi) robot kullanılmaktadır.
Robotların bu ve benzer uygulamalarda sağladığı avantajlar:

• Üretim maliyetlerindeki azalma.
• Gereksiz yere tekrarlanan işlemlerin ek maliyet gerektirmeden ortadan kaldırılması.
• Çalışma koşullarının geliştirilmesi: Meslek hastalıklarının azalması, çalışan personelin daha az kalifiye olması.
• Yüksek verimlilik:  İşlem çevrim süresinin azalmasıyla üretimde artışın sağlanması.
• Temiz ve hijyenik bir ortam: Robotların, kolay temizlenme ve maksimum sızdırmazlık özellikleri ile sağlıklı ve gıda üretim standartlarına uygun bir çalışma ortamı sağlaması.
• Daha yenilikçi ürün pazarlanması ve paketlemenin sağlanması.
• Değişen pazar koşullarına uyum sağlama: Ürün değişikliği veya üretim hatlarındaki değişikliklere kolay adaptasyon.
• Montaj: Yere, tavana, duvara açılı asılı vb. gibi montaj esnekliği ile kompakt hücreler oluşturulur ve böylece hem yer tasarrufu hem de işlem esnekliği kazanılır.

İLK FİYAT ve BAKIM GİDERLERİNİN ROBOT ALIM KARARLARINA ETKİLERİ

Gıda sektörünün ihtiyaçlarını tam olarak karşılayabilmek için bu ihtiyaçların farkında olan uzmanlar ile çalışılmalıdır. İhtiyaçlar belirlendikten sonra doğru ürün seçimi yapılmalıdır. Mesela, gıda sektöründe ortamlar genellikle nemlidir, nemli ortamlara uygun korozyona karşı dirençli özel ürün seçimi yapılmalıdır. Firmamızın bu tür ortamlar için üretilmiş olan TX HE (Humidity Environment) robotu bulunmaktadır. Ayrıca kolay bakım yapılabilen, hijyenik ürün seçilmelidir.

İlk yatırım maliyetinin yanı sıra uzun vadede kullanılan ürünlerin performanslarının ilk günkü gibi korunmasını sağlayacak alt yapıya sahip firmalarla çalışılmalıdır. Firmanın satış sonrası teknik desteği her zaman verebilmesi gerekmektedir. Arıza durumlarında sorun kısa sürede giderilmelidir. Bu süre uzadıkça üretim kaybı sebebiyle gerçek yatırım maliyeti ilk yatırım maliyetinden çok daha fazla olabilir.

ANALİZ VE FİZİBİLİTE ÇALIŞMALARINDA PÜF NOKTALAR

Yatırıma karar verildikten sonra son kullanıcıdan gerekli veriler alınır ve ihtiyaca uygun çözüm için entegratör firma ile sisteme karar verilir. Sisteme karar verilirken robot ve çevre ekipmanların uyumu göz önünde bulundurulur. Örneğin; çevre ekipmanlarının çalışma süresi ile robotun hızı arasında bir uyumluluk olması gerekir. Tasarımlar ve genel konsept belli olduktan sonra simülasyon ile sistemin doğrulanması gerekmektedir. 3 boyutlu simülasyon programlarında fabrika ortamı kurulur. Robotun erişimine ve hareketine göre ilk düşünülen yerleşim planı üzerinde değişiklikler yapılabilir. Uygulamanın işlem çevrim süresi hesaplanır ve robot tipine karar verilmiş olunur. Analiz ve fizibiliteler üzerinde yatırım öncesi ne kadar iyi çalışma yapılırsa, bu tür sistemlerin kurulumunda sıkça yapılan hatalar ve sürprizlerin sistem entegrasyon ve kurulum aşamasında o kadar önüne geçilmiş olunur. Böylece planlanan takvimin dışına çıkılması engellenmiş, üretim kayıplarının önüne geçilmiş olunur. Unutulmamalıdır ki sahada çalışmayan bir sistemi ne kullanıcı ne de sistemi kuran bizler isteriz.

ÜRETİM SİSTEMİNE ENTEGRASYON

Önceki sorunuzda belirttiğimiz üzere tasarım, analiz ve fizibiliteler entegrasyon öncesi ne kadar iyi yapılırsa entegrasyon süresi ve yeni sisteme adaptasyon o kadar iyi ve kısa sürede olur. Kurulum sonrasında kullanıcıların sisteme müdahelelerinin kolaylığı açısından ihtiyaca uygun olan kullanıcı arayüzleri geliştirilir.
Yapılan analiz ve fizibilite çalışmlarında üretim adetleri, kapasite, hedefler, sorunlu noktalar ve ihtiyaçlar tespit edilir. Bu tespitlere dayalı olarak tasarımlar gerçekleştirilir. Son kullanıcı ile paylaşılır ve tasarımın son hali belirlenir. Kurulum için gerekli malzeme ve ürün tedarik süreci başlatılır. Daha sonra üretimin uygun olduğu dönemde kurulum gerçekleştirilir. Seri üretime başlanır. Kullanıcılara sistemi en verimli şekilde kullanabilmeleri için gerekli olan eğitim ve dokümantasyon sağlanır.

DÜNYADAN UYGULAMA ÖRNEKLERİ

Gıda sektöründe yapılan birkaç uygulama örneğinden bahsedebiliriz.

Ekmek yapım uygulaması: Yoğrulmuş hamurların tabaklara yerleştirilmesinde, pişirme işleminden sonra tabakların alınmasında, paketleme ve paletleme işlemlerinde.

Peynir üretim uygulamaları: Fıçı içerisinde toplama, kesme, karıştırma, kalıplara yerleştirme, kalıplardan çıkarma, paketleme ve paletleme işlemlerinde.

Et endüstrisi uygulaması: Kesim işleminden sonra etlerin işaretlemesinde, et parçalarının tepsilere veya kutulara yerleştirmesinde, tepsilerin dondurucu için ambalajlanmasında, kutuların ise ikincil paketlenmesinde ve paletleme işlemlerinde.

Çikolata uygulamaları: Çikolataların paketlere veya tepsiye yerleştirilmesinde, çikolataların ambalajlanmasında, paketleme ve paletleme işlemlerinde.

“STÄUBLİ ROBOTLARININ EN ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ YÜKSEK VERİMLİLİK VE HASSASİYET”

Stäubli; tekstil makinaları, hızlı bağlantı elemanları ve robotik olmak üzere 3 farklı bölümü ile mekatronik çözümler sağlayan bir İsviçre firması. 3 bin 300’ü aşkın iş gücü ile Stäubli’nin 24 ülkede kendi ofisleri ve 50 ülkede acentası/distribütörü bulunuyor. 1982 yılında mekanik mühendislik deneyimini ve yenilikçiliğini robotik’e transfer eden Stäubli, mühendisliği, verimliliği, yaygın satış ve servis ağı ile tüm dünyada robotik’in lider oyuncularından biridir.

Stäubli robotlarının en önemli özellikleri yüksek verimlilik ve hassasiyet olduğundan tüm endüstriler için Stäubli robotları çözüm oluşturmaktadır. Kapsamlı ürün yelpazemiz; 0.5 kg’dan 250 kg’a kadar taşıma kapasitesi, 200 mm’den 3000 mm’ye kadar erişme mesafesine sahip 4 ve 6 eksenli robotları, kontrolör ve yazılımlarından oluşmaktadır. Hizmet verdiğimiz sektörler: Genel Endüstri; yükleme - boşaltma, montaj, karışık yörünge takibi gerektiren işlemler, paletleme, temizleme. Mekanik; 3 boyutlu ölçüm, işaretleme (etiketleme), çapak alma, taşlama, yüksek basınç cilalama, kaynak ve lazer kesme vb. Boya;  Cila kaplama, vernikleme, toz boya uygulamaları vb. Plastik; Kalıba yerleştirme - boşaltma, kalıp içinde işleme & etiketleme, montaj, yapıştırma, paketleme Gıda Endüstrisi; Gıda ürünlerinin yüksek performanslı yükleme boşaltma, kesme ve paketleme. Yaşam Bilimi; Laboratuar otomasyonu, araştırma, enjeksiyon kalıp, medikal ekipman üretimi, steril çevre kurulumları olarak özetlenebilir.

“GÜNDEMİMİZ ROBOTİK ÇÖZÜM YELPAZESİNİ GENİŞLETMEK”

Uluslararası ve teknolojik yaklaşım ile herkese yakın bir ağ oluşturmak, Stäubli Robotik’e ihtiyaç duyulan her yerde etkin bir hizmet sunabilmek için dünya çapında yer almak, en özgün beklentilere yanıt verebilmek ve tüm müşterilerimizin ihtiyaçlarına odaklanabilmek için robotik çözüm yelpazesini genişletmek gündemimizi oluşturmaktadır.

Staubli Grubu olarak Türkiye’nin her bölgesinde yapılan fuarlarda aktif rol almaya ve çözüm önerilerimizi paylaşmaya çalışıyoruz. 2009 yılı içerisinde WIN 2009, 8.Kayseri Endüstri & Eletex Fuarı, Konya Konmak, Konelex ve İskon 2009 fuarlarına katıldık. Ayrıca Türkiye’de robotiğin gelişmesine katkıda bulunmak için İstanbul Teknik Üniversitesi’nde bu yıl 3. sü düzenlenen Türkiye’nin en büyük robot olimpiyatlarından biri olan İTÜRO’09 organizasyonuna ana sponsor olarak katıldık. İnteraktif uygulamamız ve verdiğimiz seminer ile katılımcıları bilgilendirmeye çalıştık. Bundan sonraki çalışmalarımızda da robotun endüstrilerdeki yerinin önemini vurgulamaya devam edeceğiz. 

“ÖNEMLİ OLAN ELİMİZDE TEKNOLOJİNİN OLMASI DEĞİL, BU TEKNOLOJİYİ DOĞRU OLARAK KULLANABİLMEKTİR”

Staubli Grubu olarak, Türk Sanayisi’nin gelişmesine, kalitesini her geçen gün arttırarak dünya pazarındaki yerini büyütmesine yardımcı olmaya çalışıyoruz. Unutulmamalıdır ki önemli olan elimizde teknolojinin olması değil bu teknolojiyi doğru olarak kullanmamız. Bunun yolu da hiç şüphesiz ki eğitimden geçmektedir. Akademisyenlerle birlikte otomasyon ve robotik sektörünün ihtiyacına yönelik personel yetiştirilmesi bağlamında projeler gerçekleştirilmiş, robotik uzmanlığının öğrencilere daha iyi bir şekilde aktarılması sağlanmıştır. Bundan sonra da benzer çalışmalarımızı arttırarak yürütmeye devam edeceğiz.

Sibel Musaoğlu
Robotik Uygulama Mühendisi
Staubli Türkiye

ST. Robotik - Mekatronik Dergisi